Catecismo · § 1419

§ 1419

Tendo passado deste mundo para o Pai, Cristo deixou-nos na Eucaristia o penhor da glória junto d'Ele: a participação no santo sacrifício identifica-nos com o seu coração, sustenta as nossas forças ao longo da peregrinação desta vida, faz-nos desejar a vida eterna e desde já nos une à Igreja do céu, à Santíssima Virgem e a todos os santos. Notas 1. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3. q. 65, a. 1. c: Ed. Leon. 12, 56-57. 2. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3. q. 65. a. 3. c: Ed. Leon. 12, 60. 3. Paulo VI, Const. Ap. Divinae consortium naturae: AAS 63 (1971) 657: cf. Ordo initiationis christianae adultorum, Praenotanda 1-2 (Typis Polyglottis Vaticanis 1972) p. 7 [Iniciação cristã dos adultos, Segunda Edição, Preliminares, 1-2 (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferência Episcopal Portuguesa, 1996) p. 9-10] 4. Cf. Concílio de Florença, Decretum pro Armenis: DS 1314: CIC can 204, § 1. 849; CCEO can 675 § 1. 5. CatRom 2, 2, 5, p. 179. 6. Cf. Rm 6, 3-4; Cl 2, 12. 7. São Justino, Apologia 1, 61: CA 1, 168 (PG 6, 421). 8. Cf. Heb 10, 32. 9 Cf. 1 Ts 5, 5. 10. São Gregório Nazianzo, Oratio 40, 3-4: SC 358, 202-204 (PG 36, 361-364). 11. Vigília Pascal, Bênção da água: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 283 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 315]. 12. Cf. Gn 1, 2. 13. Vigília Pascal, Bênção da água: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970). p. 283 [A tradução oficial portuguesa desta oração não inclui a metáfora da «concepção»: «Logo no princípio do mundo, o vosso Espírito pairava sobre as águas, prefigurando o seu poder de santificar»: Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 315]. 14. Vigília Pascal, Bênção da água: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 283 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992. 3151. 15. Vigília Pascal, Bênção da água: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 283 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 315]. 16. Cf. Mt 3, 13. 17. Cf. Mc 16, 15-16. 18. Cf. Mt 3, 15. 19. CL Fl 2, 7. 20. Cf. Mt 3, 16-17. 21. Cf. Mc 10, 38; Lc 12, 50. 22. Cf. Jo 19, 34. 23. Cf.. 1 Jo 5, 6-8. 24. Santo Ambrósio, De sacramentis 2, 2, 6: CSEL73, 27-28 (PL16, 425-426). 25. Cf. Act 2, 41: 8, 12-13; 10, 48; 16, 15. 26. Cf. Cl 2, 12. 27. Cf. Gl 3, 27. 28. Cf. 1 Cor 6, 11; 12, 13. 29. Cf. 1 Pe 23; Ef 5, 26. 30. Santo Agostinho, In Iohannis evangelium tractatus 80, 3: CCL 36, 529 (PL 35, 1840). 31. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 64: AAS 56 (1964) 117. 32. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 65: AAS 56 (1964) 117; cf. Ibid.,37-40: AAS 56 (1964) 110-111. 33. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 14: AAS 58 (1966) 963: CIC can. 851.865 866. 34. Cf. CIC can. 851, 2. 868. 35. Cf. Rm 6, 17. 36. Cf. Ordo Baptismi parvulorum, 62 (Typis Polyglottis Vaticanis 1969) p. 32 [Celebração do Baptismo das crianças, 62, Segunda edição típica (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferência Episcopal Portuguesa, 1994), p.61). 37. Cf. Gl 3, 27. 38. Cf. Fl 2, 15. 39. CIC can.864; cf. CCEO. can.679. 40. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 14: AAS 58 (1966) 962-963; cf. Ordo initiationis christianae adultorum, Praenotanda 19 (Typis Polyglottis Vaticanis 1972) p. 11 Iniciação cristã dos adultos. Segunda Edição, Preliminares, 19 (Coimbra, Gráfica de Coimbra - Conferência Episcopal Portuguesa. 1996) p. 26-27); Ibid., De tempore catechumenatus eiusque ritibus 98, p. 36 [Ibid.. O tempo do catecumenado e os seus ritos 98. p. 66]. 41. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 14: AAS 58 (1966) 963. 42. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 14: AAS 57 (1965) 19: cf. CIC can. 206.788. 43. Cf. Concílio de Trento, Sess. 5ª, Decretum de peccato originali, can. 4: DS 1514. 44. Cf. Cl 1, 12-14. 45. Cf. CIC can. 867: CCEO can. 868. § 1. 46. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 1516; Ibid.,41: AAS 57 (1965) 47; Id., Const. past. Gaudium et spes, 48: AAS 58 (1966) 1067-1069; CIC can. 774. § 2. 1136. 47. Cf. Act 16, 15. 33; 18, 8; 1 Cor 1, 16. 48. Cf. Sagrada Congregação da Doutrina da Fé, Instr. Pastoralis actio, 4: AAS 72 (1980) 1139. 49. Cf. Mc 16, 16. 50. Cf. CIC can. 872-874. 51. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 67: AAS 56 (1964) 118. 52. Cf. CIC can. 861, § 1; CCEO can. 677, § 1. 53. Cf. CIC can. 861, § 2. 54. Cf. 1 Tm 2, 4. 55 Cf. Mc 16, 16. 56. Cf. Jo 3, 5. 57. Cf. Mt 28, 20. Cf. Concílio de Trento, Sess. 7°, Decretum de sacramentis, Canones de sacramento Baptismi, can. 5: DS 1618; II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium,14: AAS 57 (1965) 18: ID., Decr. Ad gentes, 5: AAS 58 (1966) 951-952. 58. Cf. Mc 16, 16. 59. II Concílio do Vaticano, Const. past. Gaudium et spes. 22: AAS 58 (1966) 1043; cf. In.. Const. dogm. Lumen Gentium, 16: AAS 57 (1965) 20; In. Decr. Ad gentes, 7: AAS 58 (1966) 955. 60. Cf. Act 2, 38: Jo 3, 5. 61. Cf. Concílio de Florença, Decretum pro Armenis: DS 1316. 62. Concílio de Trento, Decretum de peccato originali, can. 5: DS 1515. 63. Cf. 2 Cor 5, 17. 64. Cf. Gl 4, 5-7. 65. Cf. 2 Pe 1, 4. 66. Cf. 1 Cor 6, 15; 12, 27. 67. Cf. Rm 8, 17. 68. Cf. 1 Cor 6, 19. 69. Cf. 1 Cor 6, 19. 70. Cf. 2 Cor 5, 15. 71. Cf. Ef 5, 21: 1 Cor 16, 15-16. 72. Cf. Jo 13, 12-15. 73. Cf. Heb 13, 17. 74. Cf. 1 Ts 5, 12-13. 75. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 37: AAS 57 (1965) 4243; CIC can. 208-223: CCEO can 675, § 2. 76. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium. 11: AAS 57 (1965) 16. 77. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 17: AAS 57 (1965) 21; Id., Decr. Ad gentes. 7: AAS 58 (1966) 956; Ibid., 23: AAS 58 (1966) 974-975. 78. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 93. 79. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 22: AAS 57 (1965)105. 80. Cf. Rm 8, 29. 81. Cf. Concílio de Trento, Sess. 7ª, Decretum de sacramentis, Canones de sacramentis in genere, can. 9: DS 1609: Ibid., Canones de sacramento Baptismi. can. 6: DS 1619. 82. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11:AAS 57 (1965) 16. 83. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 10: AAS 57 (1965) 15-16. 84. Cf. Santo Agostinho, Epistula 98, 5: CSEL 34, 527 (PL 33, 362). 85. Cf. Ef 1, 13-14; 2 Cor 1, 21-22. 86. Santo Ireneu de Lião, Demonstratio praedicationis apostolicae, 3: SC 62, 32. 87. Oração Eucarística I ou Cânone Romano: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p. 454 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 521]. 88. Cf. Concílio de Trento, Sess. Decretum de sacramentis, Canones de sacramentis in genere, can. 9: DS 1609; Ibid., Canones de sacramento Baptismi. can.11: DS 1624. 89. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 16: AAS 57 (1965) 20. 90. Cf. Ordo Confirmationis, Praenotanda 1 (Typis Polyglottis Vaticanas 1973) p. 16 [Celebração da Confirmação, Preliminares 1 (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferência Episcopal Portuguesa, 1991) p. 21]. 91. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 15: cf. Ordo Confirmationis, Praenotanda 2 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 16 [Celebração da Confirmação, Preliminares 2 (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferência Episcopal Portuguesa, 1991) p. 21]. 92. Cf. Is 11. 2. 93. Cf. Lc 4, 16-22; Is 61, 1. 94. Cf. Mt 3, 13-17; Jo 1, 33-34. 95. Cf. Ez 36, 25-27; Jo 3, 1-2. 96. Cf. Lc 12, 12; Jo 3, 5-8: 7, 37-39; 16, 7-15; Act 1, 8. 97. Cf. Jo 20, 22. 98. Cf. Act 2, 1-4. 99. Cf. Act 2, 17-18. 100. Cf. Act 2, 38. 101. Cf. Act 8, 15-17; 19, 5-6. 102. Cf. Heb 6, 2. 103. Paulo VI. Const. ap. Divinae consortium naturae: AAS 63 (1971) 659. 104. Cf. São Cipriano de Cartago, Epistula 73, 21: CSEL 3/2, 795; (1996), CCL 3C. 556 (PL 3, 1169). 105. Cf. CCEO can. 695, § 1. 696. § 1. 106. Cf. Santo Hipólito de Roma, Traditio apostolica, 21: ed. B. Botte (Münster i.W. 1989) p. 50 e 52. 107. Cf. Dt 11, 14; etc. 108. Cf. Sl 23, 5: 104, 15. 109. Cf. Is 1, 6: Lc 10, 34. 110. Cf. 2 Cor 2, 15. 111. Cf. Gn 38, 18; Cf . 8, 6. 112. Cf. Gn 41, 42. 113. Cf. Dt 32. 34. 114. Cf. 1 Rs 21, 8. 115. Cf. Jr 32, 10. 116. Cf. Is 29, 11. 117. Cf. Jo 6, 27. 118. Cf. Ef 1, 13; 4, 30. 119. Cf. Ap 7, 2-3; 9. 4; Ez 9, 4-6. 120. Pontificale iuxta ritum Syrorum Occidentalium id est Antiochiae, Pars I, Versio latina (Typis Polyglottis Vaticanis 1941) p. 36-37. 121. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 71: AAS 56 (1964) 118. 122. Cf. CIC can. 866. 123. Ordo Confirmationis, 25 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973). p. 26 [Celebração da Confirmação, 25 (Coimbra, Gráfica de Coimbra — Conferência Episcopal Portuguesa, 1991) p. 33]. 124. Paulo VI. Const. Ap. Divinae consortium naturae: AAS 63 (1971) 657 [Celebração da Confïrmação, Const. ap. sobre o Sacramento da Confirmação (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferência Episcopal Portuguesa. 1991) p. 19]. 125. Rituale per le Chiese orientali di rito bizantino in lingua greca, Pars 1 (Libreria Editrice Vaticana 1954) p. 36. 126 Cf. Santo Hipólito, Traditio apostolica, 21: ed. B. Botte (Münster i.W. 1989) p. 54. 127. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 15. 128. Cf. Concílio de Florença, Decretum por Armenis: DS 1319: II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 15; Ibid., 12: AAS 57 (1965) 16. 129. Santo Ambrósio, De mysteriis, 7, 42: CSEL 73, 106 (PL 16, 402-403). 130. Cf. Concílio de Trento, Decretum de sacramentis. Canones de sacramentis in genere, can. 9: DS 1609. 131.Cf. Lc 24, 48-49. 132. São Tomás de Aquino, Summa theologiae 3, q. 72, a. 5. ad 2: Ed. Leon. 12. 130. 133. Cf. CIC can. 889. § 1. 134. CIC can. 890. 135. Cf. CIC can. 891.883. 3. 136. São Tomás de Aquino, Summa theologiae 3, q. 72. a. 8, ad 2: Ed. Leon. 12. 133. 137. Ordo Confirmationis, Praenotanda 3 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 16 [Celebraçãoda Confirmação, Preliminares 3 (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferência Episcopal Portuguesa. 1991) p. 12]. 138. Cf. Act 1, 14. 139. Cf. Ordo Confirmationis, Praenotanda 5 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 17 [Celebração da Confirmação, Preliminares 5 (Coimbra, Gráfica de Coimbra – Conferência Episcopal Portuguesa. 1991) p. 22]: Ibid., 6: (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 17 [(Coimbra, Gráfica de Coimbra - Conferência Episcopal Portuguesa. 1991) 22]: CIC can 893, § 1-2. 140. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 26: AAS 57 (1465) 32. 141. Cf. CIC can. 883, § 2. 142. Cf. CIC can. 882. 143. Cf. CIC. can. 884, § 2. 144. Cf. CIC can 883, 3. 145. II Concílio do Vaticano, Sacrosactum concilium, 47: .AAS 56 (1964) 113. 146. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 11: AAS 57 (1965) 15. 147. II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 5: AAS 58 (1966) 997. 148. Sagrada Congregação dos Ritos, Instr. Eucharisticum mysterium, 6: AAS 59 (1967) 545. 149. Santo Ireneu de Lião, Adversus haereses 4, 18, 5: SC 100, 610 (PG 7, 1028). 150. Cf. 1 Cor 11, 20. 151. Cf. Ap 19, 9. 152. Cf. Mt 14, 19; 15, 36; Mc 8, 6.19. 153. Cf. Mt 26, 26: 1 Cor 11, 24. 154. Cf. Lc 24, 13-35. 155. Cf. Act 2, 42.46: 20, 7.11. 156. Cf. 1 Cor 10, 16-17. 157. Cf. 1 Cor 11, 17-34. 158. Cf. Sl 116, 13.17. 159. Cf. 1 Pe 2, 5. ' 160. Cf. Ml 1, 11. 161. Cf. 1 Cor 10, 16-17. 162. Cf. Constitutiones apostolicae 8, 13, 12: SC: 336, 208 (Funk, Didascalia et Constitutiones Apostolorum 1, 516); Didaké 9,5: SC 248, 178 (Funk, Patres apostolici 1, 22);Ibid. 10, 6: SC 248. 180 (Funk, Patres apostolici 1, 24). 163. Santo Inácio de Antioquia, Epistula ad Ephesios 20, 2: SC 10 bis, 76 (Funk 1, 230). 164. Cf. Sl 104, 13-15. 165. Cf. Oração Eucarística 1 ou Cânone Romano, 95: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970). p. 453 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992. 521]. 166. Cf. Dt 8, 3. 167. Cf. Mt 14, 13-21; 15, 32-39. 168. Cf. Jo 2, 11. 169. Cf. Mc 14, 25. 170. Cf. Jo 13, 1-17. 171. Concílio de Trento, Sess. 22ª, Doctrina de ss. Missae Sacrificio, c. 1: DS 1740. 172. Cf. Jo 6, 13 173. Cf. Mt 26, 17-29; Mc 14, 12-25; 1 Cor 11, 23-25. 174. II Concílio do Vaticano, Decr. Ad gentes, 1: AAS 58 (1966) 947. 175. São Justino, Apologia, 1. 67: CA 1. 184-186 (PG 6. 429). 176. São Justino, Apologia, 1. 65: CA 1, 176-180 (PG 6. 428) 177. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 56: AAS 56 (1964) 115. 178. Cf. III Concílio do Vaticano, Const. dogm. Dei Verbum, 21: AAS 58 (1966) 827. 179. Cf. Lc 24, 13-35. 180. Cf. 1 Ts 2, 13. 181. Santo Ireneu de Lião, Adversus haereses 4. 18, 4: SC 100, 606 (PG 7, 1027): cf. Mt 1. 11. 182. Cf. 1 Cor 16, 1. 183. Cf. 2 Cor 8, 9. 184. São Justino, Apologia, 1. 67, 6: CA 1, 186-188 (PG 6, 429). 185. Cf. Oração Eucarística 1 ou Cânone Romano, 90: Missale Romarum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970). p.451 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 518]. 186 São Justino, Apologia, 1, 65: CA 1, 180 (PG 6, 428). 187. São Justino, Apologia, 1, 66, 1-2: CA 1. 180 (PG 6, 428). 188. Cf. Ex 13. 3. 189. Cf. Heb 7, 25-27. 190. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 3: AAS 57 (1965) 6. 191. Concílio de Trento, Sess. 22ª, Doctrina de ss. Missae Sacrificio, c. 1: DS 1740. 192. Concílio de Trento, Sess. 22ª, Doctrina de ss. Missae Sacrificio, c. 2: DS 1743. 193. Ibid. 194. Santo Inácio de Antioquia, Epistula Ad Smyrnaeos 8, 1: SC 10bis. 138 (Funk 1, 282). 195. II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 2: AAS 58 (1966) 993. 196. Concílio de Trento, Sess. 22ª, Doctrina de ss. Missae Sacrificio, c. 2: DS 1743. 197. Santo Agostinho, Confissões 9, II, 27: CCL 27, 149 (PL 32, 775): palavras de Santa Mónica, antes de morrer, a Santo Agostinho e ao seu irmão. 198. São Cirilo de Jerusalém, Catecheses mystagogicae 5, 9-10: SC 126, 158-160 (PG 30, 1116-1117). 199. Santo Agostinho, De Civitate Dei 10, 6: CSEL 40/1, 456 (PL 41, 284). 200. Cf. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 48: AAS 57 (1965) 53. 201. Cf. Mt 25, 31-46 202. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 7: AAS 56 (1964) 100101. 203. São Tomás de Aquino, Summa theologiae 3, q. 73, a. 3, c: Ed. Leon. 12, 140. 204. Concílio de Trento, Sess. 13ª, Decretum de s.s. Eucharistia, can. 1: Ds 1651. 205. Paulo VI, Enc. Mysterium fidei: AAS 57 (1965) 764. 206. São João Crisóstomo, De proditione Iudae homilia 1, 6: PG 49, 380. 207. Santo Ambrósio, De mysteriis 9, 50: CSEL 73, 110 (PL 16, 405). 208. Ibid.. 9, 52: CSEL 73, 112 (PL 16, 407). 209. Concílio de Trento, Sess. 13ª, Decretum de ss. Eucharista, c. 4: DS 1642. 210. Cf. Concílio de Trento, Sess. 13ª, Decretum de ss. Eucharista. c. 3: DS 1641. 211. Paulo VI, Enc. Mysterium fidei: AAS 57 (1965) 769. 212. Cf. Gl 2, 20. 213. João Paulo II, Ep. Dominicae Cenae, 3: AAS 72 (1980) 119; cf. Enchiridion Vaticanum 7, 177. 214. Paulo VI, Enc. Mysterium fidei: AAS 57 (1965) 757; cf. São Tomás de Aquino, Summa theologiae, 3. q. 75, a. 1. c: Ed. Leon. 12, 156; São Cirilo de Alexandria, Commentarius in Lucam 22, 19: PG 72, 912. 215. AHMA 50, 589. 216. Santo Ambrósio, De Sacramentis, 5, 7: CSEL 73, 61 (PL 16, 447). 217 Santo Ambrósio, De Sacramentis, 4, 7: CSEL73. 49 (PL 16. 437). 218. Oração Eucarística I ou Cânone Romano, 96: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanas 1970). p.453 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992. 521]. 219. Cf. Mt 8, 8. 220. Rito da Comunhão. 133: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p.474 [Missal Romano. Gráfica de Coimbra 1992, 546). 221. Liturgia Bizantina. Anáfora de São João Crisóstomo, Prece antes da Comunhão: F. E. Brightman, Liturgies Eastern and Western (Oxford 1896) p. 394 (PG 63, 920). 222. Cf. CIC can. 919. 223. Cf. CIC can. 916-917: AAS 75 (1983 II), pp. 165-166. 224. Os fiéis, no mesmo dia. só podem receber a ss. Eucaristia uma segunda vez. Comissão Pontifícia para a Interpretação Autêntica do Código de Direito Canónico, Responsa ad proposita dubia, 1: AAS 76 (1984) 746. 225. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 55: AAS 56 (1964) 115. 226. Cf. Decr. Ecclesiarum Orientalium, 15: AAS 57 (1965) 81. 227. Cf. CIC can. 920. 228. Instrução geral do Missal Romano, 240: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p.68 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 51]. 229. Fanqîth. Breviarium iuxta ritum Ecclesiae Antiochenae Syrorum, v. 1 (Mossul 1886) p. 237 a-b. 230. Cf. II Concílio do Vaticano, Decr. Presbyterorum ordinis, 5: AAS 58 (1966)997. 231. Cf. I Cor 11, 26. 232. Santo Ambrósio, De Sacramentis, 4. 28: CSEL 73, 57-58 (PL 16, 446). 233. Cf. Concílio de Trento, Sess. 13ª. Decretum de ss. Eucharista, c. 2: DS 1638. 234. São Fulgêncio de Ruspas, Contra gesta Fabiani 28, 17: CCL 91A, 813-814 (PL 65, 789). 235. Cf. 1 Cor 12, 13. 236. Santo Agostinho, Sermão 272: PL 38, 1247. 237. Cf. Mt 25, 40. 238 São João Crisóstomo, In epistulam I ad Corinthios, homilia 27. 5: PG 61, 230. 239. Santo Agostinho, In Iohannis evangelium tractatus 26, 13: CCL 36. 266 (PL 35, 1613): cf. II Concílio do Vaticano, Const. Sacrosanctum Concilium, 47: AAS 56 (1964) 113. 240. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 15: AAS 57 (1965) 102. 241. II Concílio do Vaticano, Decr, Unitatis redintegratio, 15: AAS 57 (1965) 102: ef. CIC can.844, § 3. 242. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 22: AAS 57 (1965) 106. 243. II Concílio do Vaticano, Decr. Unitatis redintegratio, 22: AAS 57 (1965) 106. 244. Cf. CIC can. 844. § 4. 245. Na solenidade do santíssimo corpo e sangue de Cristo, Antífona do «Magnificat» das Vésperas II: Liturgia Horarum, editio typica, v. 3 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 502 [Liturgia das Horas. v. 3 (Gráfica de Coimbra 1983) p. 621]. 246. Oração Eucarística I ou Cânone Romano. 96: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p.453 [Missal Romano. Gráfica de Coimbra 1992, 521]. 247. Cf. Lc 22, 18: Mc 14. 25. 248. Didaké 10, 6: SC 248, 180 (Funk, Patres apostolici 1, 24). 249. Rito de Comunhão, 126 [Embolismo depois do Pai Nosso]: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970), p.472 [a tradução oficial portuguesa difere um pouco: «enquanto esperamos a vinda gloriosa de Jesus Cristo nosso Salvador»: Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 5451: cf. Tt 2, 13. 250. Oração Eucarística III, 116: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis1970), p. 465 [Missal Romano, Gráfica de Coimbra 1992, 535]. 251. Cf. 2 Pe 3, 13. 252. II Concílio do Vaticano, Const. dogm. Lumen Gentium, 3: AAS 57 (1965) 6. 253. Santo Inácio de Antiquia, Epistula ad Ephesios, 20, 2: SC l0bis. 76 (Funk 1, 230). 254. Cf. Concílio de Trento, Sess. 13ª, Decretum de ss. Eucharistae. c. 3: DS 1640; Ibid., can.1: DS 1651. 255. Paulo VI, Enc. Mysterium fidei: AAS 57 (1965) 771.

Latim

Christus, cum ex hoc mundo ad Patrem transierit, nobis in Eucharistia pignus praebet gloriae apud Se: participatio sancti Sacrificii nos Ipsius assimilat cordi, nostras sustinet vires peregrinatione huius vitae perdurante, nos vitam aeternam facit concupiscere atque nos iam Ecclesiae unit caelesti, beatissimae Virgini et omnibus sanctis. (288) Concilium Vaticanum II, Const. Sacrosanctum Concilium, 47: AAS 56 (1964) 113. (289) Cf Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 11: AAS 57 (1965) 15. (290) Concilium Vaticanum II, Decr. Presbyterorum ordinis, 5: AAS 58 (1966) 997. (291) Sacra Congregatio Rituum, Instr. Eucharisticum mysterium, 6: AAS 59 (1967) 545. (292) Sanctus Irenaeus Lugdunensis, Adversus haereses, 4, 18, 5: SC 100, 610 (PG 7, 1028). (293) Cf 1 Cor 11,20. (294) Cf Apc 19,9. (295) Cf Mt 14,19; 15, 36; Mc 8,6.19. (296) Cf Mt 26,26; 1 Cor 11,24. (297) Cf Lc 24,13-35. (298) Cf Act 2,42.46; 20,7.11. (299) Cf 1 Cor 10,16-17. (300) Cf 1 Cor 11,17-34. (301) Cf Ps 116,13.17. (302) Cf 1 Pe 2,5. (303) Cf Mal 1,11. (304) Cf 1 Cor 10,16-17. (305) Cf Constitutiones apostolicae, 8, 13, 12: SC 336, 208 (Funk, Didascalia et Constitutiones Apostolorum, 1, 516); Didaché, 9, 5: SC 248, 178 (Funk, Patres apostolici, 1, 22); Ibid., 10, 6: SC 248, 180 (Funk, Patres apostolici 1, 24). (306) Sanctus Ignatius Antiochenus, Epistula ad Ephesios, 20, 2: SC 10bis, 76 (Funk 1, 230). (307) Cf Ps 104,13-15. (308) Cf Prex eucharistica I seu Canon Romanus, 95: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970) p. 453. (309) Cf Dt 8,3. (310) Cf Mt 14,13-21; 15,32-39. (311) Cf Io 2,11. (312) Cf Mc 14,25. (313) Cf Io 13,1-17. (314) Concilium Tridentinum, Sess. 22a, Doctrina de ss. Missae Sacrificio, c. 1: DS 1740. (315) Cf Io 6. (316) Cf Mt 26,17-29; Mc 14,12-25; 1 Cor 11,23-25. (317) Concilium Vaticanum II, Decr. Ad gentes, 1: AAS 58 (1966) 947. (318) Sanctus Iustinus, Apologia, 1, 67: CA 1, 184-186 (PG 6, 429). (319) Sanctus Iustinus, Apologia, 1, 65: CA 1, 176-180 (PG 6, 428). (320) Concilium Vaticanum II, Const. Sacrosanctum Concilium, 56: AAS 56 (1964) 115. (321) Cf Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Dei Verbum, 21: AAS 58 (1966) 827. (322) Cf Lc 24,13-35. (323) Cf 1 Thess 2,13. (324) Sanctus Irenaeus Lugdunensis, Adversus haereses, 4, 18, 4: SC 100, 606 (PG 7, 1027); cf Mal 1,11. (325) Cf 1 Cor 16,1. (326) Cf 2 Cor 8,9. (327) Sanctus Iustinus, Apologia, 1, 67: CA 1, 186-188 (PG 6, 429). (328) Cf Prex eucharistica I seu Canon Romanus, 90: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970) p. 451. (329) Cf Sanctus Iustinus, Apologia, 1, 65: CA 1, 180 (PG 6, 428). (330) Sanctus Iustinus, Apologia, 1, 66: CA 1, 180 (PG 6, 428). (331) Cf Ex 13,3. (332) Cf Heb 7,25-27. (333) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 3: AAS 57 (1965) 6. (334) Concilium Tridentinum, Sess. 22a, Doctrina de ss. Missae Sacrificio, c. 1: DS 1740. (335) Concilium Tridentinum, Sess. 22a, Doctrina de ss. Missae Sacrificio, c. 2: DS 1743. (336) Ibid. (337) Sanctus Ignatius Antiochenus, Epistula ad Smyrnaeos, 8, 1: SC 10bis, 138 (Funk 1, 282). (338) Concilium Vaticanum II, Decr. Presbyterorum ordinis, 2: AAS 58 (1966) 993. (339) Concilium Tridentinum, Sess. 22a, Doctrina de ss. Missae Sacrificio, c. 2: DS 1743. (340) Sanctus Augustinus, Confessiones, 9, 11, 27: CCL 27, 149 (PL 32, 775); verba sanctae Monicae, ante suam mortem, ad sanctum Augustinum et fratrem eius. (341) Sanctus Cyrillus Hierosolymitanus, Catecheses mystagogicae, 5, 9-10: SC 126, 158-160 (PG 30, 1116-1117). (342) Sanctus Augustinus, De civitate Dei, 10, 6: CSEL 401, 456 (PL 41, 284). (343) Cf Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 48: AAS 57 (1965) 53. (344) Cf Mt 25,31-46. (345) Concilium Vaticanum II, Const. Sacrosanctum Concilium, 7: AAS 56 (1964) 100-101. (346) Sanctus Thomas Aquinas, Summa theologiae, III, q. 73, a. 3, c: Ed. Leon. 12, 140. (347) Cf Concilium Tridentinum, Sess. 13a, Decretum de ss. Eucharistia, canon 1: DS 1651. (348) Paulus VI, Litt. Enc. Mysterium fidei: AAS 57 (1965) 764. (349) Sanctus Ioannes Chrysostomus, De proditione Iudae homilia, 1, 6: PG 49, 380. (350) Sanctus Ambrosius, De mysteriis, 9, 50: CSEL 73, 110 (PL 16, 405). (351) Ibid., 9, 52: CSEL 73, 112 (PL 16, 407). (352) Concilium Tridentinum, Sess. 13a, Decretum de ss. Eucharistia, c. 4: DS 1642. (353) Cf Concilium Tridentinum, Sess. 13a, Decretum de ss. Eucharistia, c. 3: DS 1641. (354) Paulus VI, Litt. Enc. Mysterium fidei: AAS 57 (1965) 769. (355) Cf Gal 2,20. (356) Ioannes Paulus II, Epist. Dominicae Cenae, 3: AAS 72 (1980) 119; cf Enchiridion Vaticanum, 7, 177. (357) Paulus VI, Litt. Enc. Mysterium fidei: AAS 57 (1965) 757; cf Sanctus Thomas Aquinas, Summa theologiae, III, q. 75, a. 1, c: Ed. Leon. 12, 156; Sanctus Cyrillus Alexandrinus, Commentarius in Lucam, 22, 19: PG 72, 912. (358) AHMA 50, 589. (359) Sanctus Ambrosius, De sacramentis, 5, 7: CSEL 73, 61 (PL 16, 447). (360) Sanctus Ambrosius, De sacramentis, 4, 7: CSEL 73, 49 (PL 16, 437). (361) Prex eucharistica I seu Canon Romanus, 96: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970) p. 453. (362) Cf Mt 8,8. (363) Ritus Communionis, 133: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970) p. 474. (364) Liturgia Byzantina. Anaphora Iohannis Chrysostomi, Prex ante Communionem: F.E. Brightman, Liturgies Eastern and Western (Oxford 1896) p. 394 (PG 63, 920). (365) Cf CIC canon 919. (366) Cf CIC canones 916-917. (367) Fideles, eadem die, altera tantum vice, ss. Eucharistiam suscipere possunt. Pontificia Commissio Codici Iuris Canonici authentice interpretando, Responsa ad proposita dubia, 1: AAS 76 (1984) 746. (368) Concilium Vaticanum II, Const. Sacrosanctum Concilium, 55: AAS 56 (1964) 115. (369) Concilium Vaticanum II, Decr. Orientalium Ecclesiarum, 15: AAS 57 (1956) 81. (370) Cf CIC canon 920. (371) Institutio generalis Missalis Romani, 240: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970) p. 68. (372) Fanqîth, Breviarium iuxta ritum Ecclesiae Antiochenae Syrorum, v. 1 (Mossul 1886) p. 237a-b. (373) Cf Concilium Vaticanum II, Decr. Presbyterorum ordinis, 5: AAS 58 (1966) 997. (374) Cf 1 Cor 11,26. (375) Sanctus Ambrosius, De sacramentis, 4, 28: CSEL 73, 57-58 (PL 16, 446). (376) Cf Concilium Tridentinum, Sess. 13a, Decretum de ss. Eucharistia, c. 2: DS 1638. (377) Sanctus Fulgentius Ruspensis, Contra gesta Fabiani, 28, 17: CCL 91A, 813-814 (PL 65, 789). (378) Cf 1 Cor 12,13. (379) Sanctus Augustinus, Sermo 272: PL 38, 1247. (380) Cf Mt 25,40. (381) Sanctus Ioannes Chrysostomus, In epistulam I ad Corinthios, homilia 27, 5: PG 61, 230. (382) Sanctus Augustinus, In Iohannis evangelium tractatus, 26, 13: CCL 36, 266 (PL 35, 1613); cf Concilium Vaticanum II, Const. Sacrosanctum Concilium, 47: AAS 56 (1964) 113. (383) Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 15: AAS 57 (1965) 102. (384) Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 15: AAS 57 (1965) 102; cf CIC canon 844, § 3. (385) Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 22: AAS 57 (1965) 106. (386) Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 22: AAS 57 (1965) 106. (387) Cf CIC canon 844, § 4. (388) In Sollemnitate ss.mi corporis et sanguinis Christi, Antiphona ad « Magnificat » in II Vesperis: Liturgia Horarum, editio typica, v. 3 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973) p. 502. (389) Prex eucharistica I seu Canon Romanus, 96: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970) p. 453. (390) Cf Lc 22,18; Mc 14,25. (391) Didaché, 10, 6: SC 248, 180 (Funk, Patres apostolici, 1, 24). (392) Ritus Communionis, 126 [Embolismus post « Pater noster »]: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970) p. 472; cf Tit 2,13. (393) Prex eucharistica III, 116: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970) p. 465. (394) Cf 2 Pe 3,13. (395) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 3: AAS 57 (1965) 6. (396) Sanctus Ignatius Antiochenus, Epistula ad Ephesios, 20, 2: SC 10bis, 76 (Funk 1, 230). (397) Cf Concilium Tridentinum, Sess. 13a, Decretum de ss. Eucharistia, c. 3: DS 1640; Ibid., canon 1: DS 1651. (398) Paulus VI, Litt. Enc. Mysterium fidei: AAS 57 (1965) 771. MYSTERII CHRISTIANI CELEBRATIO SEPTEM ECCLESIAE SACRAMENTA SACRAMENTA SANATIONIS

Abrir no Catecismo da Igreja Católica completo →