§ 870
«A única Igreja de Cristo, da qual professamos no Credo que é una, santa, católica e apostólica, [...] é na Igreja Católica que subsiste, governada pelo sucessor de Pedro e pelos bispos que estão em comunhão com ele, embora numerosos elementos de santificação e de verdade se encontrem fora das suas estruturas» (392).
« Unica Christi Ecclesia, quam in Symbolo unam, sanctam, catholicam et apostolicam profitemur, [...] subsistit in Ecclesia catholica, a Successore Petri et Episcopis in eius communione gubernata, licet extra eius compaginem elementa plura sanctificationis et veritatis inveniantur ». 392 (263) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 8: AAS 57 (1965) 11. (264) Cf Sanctum Officium, Epistula ad Episcopos Angliae (14 septembris 1864): DS 2888. (265) Concilium Vaticanum I, Const. dogm. Dei Filius, c. 3: DS 3013. (266) Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 2: AAS 57 (1965) 92. (267) Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 2: AAS 57 (1965) 92. (268) Concilium Vaticanum II, Const. past. Gaudium et spes, 78: AAS 58 (1966) 1101. (269) Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 2: AAS 57 (1965) 91. (270) Clemens Alexandrinus, Paedagogus, 1, 6, 42: GCS 12, 115 (PG 8, 300). (271) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 13: AAS 57 (1965) 18. (272) Cf Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 2: AAS 57 (1965) 91-92; Id., Const. dogm. Lumen gentium, 14: AAS 57 (1965) 18-19; CIC canon 205. (273) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 8: AAS 57 (1965) 11-12. (274) Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 94. (275) Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 92-93. (276) Cf CIC canon 751. (277) Origenes, In Ezechielem homilia, 9, 1: SC 352, 296 (PG 13, 732). (278) Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 93. (279) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 8: AAS 57 (1965) 12. (280) Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 93; cf Id., Const. dogm. Lumen gentium, 15: AAS 57 (1965) 19. (281) Cf Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 93. (282) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 8: AAS 57 (1965) 12. (283) Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 4: AAS 57 (1965) 95. (284) Cf Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 1: AAS 57 (1965) 90-91. (285) Cf Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 6: AAS 57 (1965) 96-97. (286) Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 7: AAS 57 (1965) 97. (287) Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 8: AAS 57 (1965) 98. (288) Cf Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 9: AAS 57 (1965) 98. (289) Cf Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 10: AAS 57 (1965) 99. (290) Cf Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 4: AAS 57 (1965) 94; Ibid., 9: AAS 57 (1965) 98; Ibid., 11: AAS 57 (1965) 99. (291) Cf Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 12: AAS 57 (1965) 99-100. (292) Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 5: AAS 57 (1965) 96. (293) Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 24: AAS 57 (1965) 107. (294) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 39: AAS 57 (1965) 44. (295) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 12: AAS 57 (1965) 16. (296) Cf Act 9,13; 1 Cor 6,1; 16,1. (297) Concilium Vaticanum II, Const. Sacrosanctum Concilium, 10: AAS 56 (1964) 102. (298) Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 94. (299) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 48: AAS 57 (1965) 53. (300) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 48: AAS 57 (1965) 53. (301) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 11: AAS 57 (1965) 16. (302) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 42: AAS 57 (1965) 48. (303) Sancta Theresia a Iesu Infante, Manuscrit B, 3v: Manuscrits autobiographiques (Paris 1992) p. 299. (304) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 8: AAS 57 (1965) 12; cf Id., Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 92-94; Ibid., 6: AAS 57 (1965) 96-97. (305) Cf 1 Io 1,8-10. (306) Cf Mt 13,24-30. (307) Paulus VI, Sollemnis Professio fidei, 19: AAS 60 (1968) 440. (308) Cf Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 40: AAS 57 (1965) 44-45; Ibid., 48-51: AAS 57 (1965) 53-58. (309) Ioannes Paulus II, Adh. ap. Christifideles laici, 16: AAS 81 (1989) 417. (310) Ioannes Paulus II, Adh. ap. Christifideles laici, 17: AAS 81 (1989) 419-420. (311) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 65: AAS 57 (1965) 64. (312) Sanctus Ignatius Antiochenus, Epistula ad Smyrnaeos 8, 2: SC 10bis, p. 138 (Funk 1, 282). (313) Cf Eph 1,22-23. (314) Concilium Vaticanum II, Decr. Ad gentes, 6: AAS 58 (1966) 953. (315) Cf Concilium Vaticanum II, Decr. Ad gentes, 4: AAS 58 (1966) 950-951. (316) Cf Mt 28,19. (317) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 13: AAS 57 (1965) 17. (318) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 26: AAS 57 (1965) 31. (319) Cf Concilium Vaticanum II, Decr. Christus Dominus, 11: AAS 58 (1966) 677; CIC canones 368-369; CCEO canones 177, § 1. 178. 311, § 1. 312. (320) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 23: AAS 57 (1965) 27. (321) Sanctus Ignatius Antiochenus, Epistula ad Romanos, Inscr.: SC 10bis, p. 106 (Funk 1, 252). (322) Sanctus Irenaeus Lugdunensis, Adversus haereses, 3, 3, 2: SC 211, 32 (PG 7, 849); cf Concilium Vaticanum I, Const. dogm. Pastor aeternus, c. 2: DS 3057. (323) Sanctus Maximus Confessor, Opuscula theologica et polemica: PG 91, 137-140. (324) Paulus VI, Adh. ap. Evangelii nuntiandi, 62: AAS 68 (1976) 52. (325) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 23: AAS 57 (1965) 29. (326) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 13: AAS 57 (1965) 18. (327) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 14: AAS 57 (1965) 18-19. (328) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 15: AAS 57 (1965) 19. (329) Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965) 93. (330) Paulus VI, Allocutio in Aede Sixtina, decem exactis annis a sublatis mutuis excommunicationibus inter Romanam et Constantinopolitanam Ecclesias (14 decembris 1975): AAS 68 (1976) 121; cf Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 13-18: AAS 57 (1965) 100-104. (331) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 16: AAS 57 (1965) 20. (332) Cf Concilium Vaticanum II, Decl. Nostra aetate, 4: AAS 58 (1966) 742-743. (333) Feria VI in passione Domini, Celebratio passionis Domini, Oratio universalis VI: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970) p. 254. (334) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 16: AAS 57 (1965) 20; cf Id., Decl. Nostra aetate, 3: AAS 58 (1966) 741-742. (335) Concilium Vaticanum II, Decl. Nostra aetate, 1: AAS 58 (1966) 740. (336) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 16: AAS 57 (1965) 20; cf Id., Decl. Nostra aetate, 2: AAS 58 (1966) 740-741; Paulus VI, Adh. ap. Evangelii nuntiandi, 53: AAS 68 (1976) 41. (337) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 16: AAS 57 (1965) 20. (338) Cf Sanctus Augustinus, Sermo 96, 7, 9: PL 38, 588. (339) Sanctus Ambrosius, De virginitate 18, 119: Sancti Ambrosii Episcopi Mediolanensis opera, v. 142 (Milano-Roma 1989) p. 96 (PL 16, 297). (340) Cf iam 1 Pe 3,20-21. (341) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 14: AAS 57 (1965) 18. (342) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 16: AAS 57 (1965) 20; cf Sanctum Officium, Epistula ad Archiepiscopum Bostoniensem (8 augusti 1949): DS 3866-3872. (343) Cf Heb 11,6. (344) Concilium Vaticanum II, Decr. Ad gentes, 7: AAS 58 (1966) 955. (345) Concilium Vaticanum II, Decr. Ad gentes, 1: AAS 58 (1966) 947. (346) Concilium Vaticanum II, Decr. Ad gentes, 2: AAS 58 (1966) 948. (347) Cf Ioannes Paulus II, Litt. enc. Redemptoris missio, 23: AAS 83 (1991) 269-270. (348) Cf Concilium Vaticanum II, Decr. Apostolicam actuositatem, 6: AAS 58 (1966) 842-843; Ioannes Paulus II, Litt. enc. Redemptoris missio, 11: AAS 83 (1991) 259-260. (349) Ioannes Paulus II, Litt. enc. Redemptoris missio, 21: AAS 83 (1991) 268. (350) Concilium Vaticanum II, Decr. Ad gentes, 5: AAS 58 (1966) 952. (351) Tertullianus, Apologeticum, 50, 13: CCL 1, 171 (PL 1, 603). (352) Concilium Vaticanum II, Const. past. Gaudium et spes, 43: AAS 58 (1966) 1064. (353) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 8: AAS 57 (1965) 12; cf Ibid., 15: AAS 57 (1965) 20. (354) Concilium Vaticanum II, Decr. Ad gentes, 1: AAS 58 (1966) 947. (355) Cf Ioannes Paulus II, Litt. enc. Redemptoris missio, 12-20: AAS 83 (1991) 260-268. (356) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 8: AAS 57 (1965) 12. (357) Concilium Vaticanum II, Const. past. Gaudium et spes, 40: AAS 58 (1966) 1058. (358) Cf Ioannes Paulus II, Litt. enc. Redemptoris missio, 42-47: AAS 83 (1991) 289-295. (359) Cf Concilium Vaticanum II, Decr. Ad gentes, 15: AAS 58 (1966) 964. (360) Cf Ioannes Paulus II, Litt. enc. Redemptoris missio, 48-49: AAS 83 (1991) 295-297. (361) Cf Ioannes Paulus II, Litt. enc. Redemptoris missio, 52-54: AAS 83 (1991) 299-302. (362) Concilium Vaticanum II, Decr. Ad gentes, 6: AAS 58 (1966) 953. (363) Cf Ioannes Paulus II, Litt. enc. Redemptoris missio, 50: AAS 83 (1991) 297-298. (364) Concilium Vaticanum II, Decr. Unitatis redintegratio, 4: AAS 57 (1965) 96. (365) Cf Ioannes Paulus II, Litt. enc. Redemptoris missio, 55: AAS 83 (1991) 302-304. (366) Concilium Vaticanum II, Decr. Ad gentes, 9: AAS 58 (1966) 958. (367) Concilium Vaticanum II, Decr. Ad gentes, 9: AAS 58 (1966) 958. (368) Cf Apc 21,14. (369) Cf Mt 28,16-20; Act 1,8; 1 Cor 9,1; 15,7-8; Gal 1,1; etc. (370) Cf Act 2,42. (371) Cf 2 Tim 1,13-14. (372) Concilium Vaticanum II, Decr. Ad gentes, 5: AAS 58 (1966) 952. (373) Praefatio de Apostolis I: Missale Romanum, editio typica (Typis Polyglottis Vaticanis 1970) p. 426. (374) Cf Io 13,20; 17,18. (375) Cf Lc 10,16. (376) Cf Io 15,5. (377) Cf Mt 28,20. (378) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 20: AAS 57 (1965) 23. (379) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 20: AAS 57 (1965) 23; cf Sanctus Clemens Romanus, Epistula ad Corinthios, 42, 4: SC 167, 168-170 (Funk, 1, 152); Ibid., 44, 2: SC 167, 172 (Funk, 1, 154-156). (380) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 20: AAS 57 (1965) 24. (381) Concilium Vaticanum II, Decr. Apostolicam actuositatem, 2: AAS 58 (1966) 838. (382) Concilium Vaticanum II, Decr. Apostolicam actuositatem, 4: AAS 58 (1966) 840; cf Io 15,5. (383) Concilium Vaticanum II, Decr. Apostolicam actuositatem, 3: AAS 58 (1966) 839. (384) Cf Apc 19,6. (385) Cf Eph 1,4. (386) Cf Apc 21,9. (387) Cf Apc 21,10-11. (388) Cf Eph 4,3-5. (389) Concilium Vaticanum II, Decr. Ad gentes, 2: AAS 58 (1966) 948. (390) Cf Apc 21,14. (391) Cf Mt 16,18. (392) Concilium Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 8: AAS 57 (1965) 11-12. vita consecrata PROFESSIO FIDEI FIDEI CHRISTIANAE PROFESSIO CREDO IN SPIRITUM SANCTUM «CREDO SANCTAM ECCLESIAM CATHOLICAM» CHRISTIFIDELES: HIERARCHIA, LAICI, VITA CONSECRATA